Devri

youl

youl

f., adv., prép. & conj. –où

I. F.

(1) Volonté.

●(1499) Ca 6b. Am eoll. g. a ma volente. ●77b. Eoull. g. volente. ●207b. Volante et eoul tout ung ibi uide. ●(c.1500) Cb 12b. Am youll. g. amavolente. ●(1575) M 1485-1486. Hac an fin aneze (er se oae ho eoll) / A vise hep enor, agor heruez ho roll, tr. «Et que leur fin, comme c'était leur volonté, / Serait sans honneur, d'accord avec leur situation.»

●(1659) SCger 43a. desir, tr. «youl.» ●125b. volonté, tr. «youl.» ●(1667) ARmorial 143. Kerliviry en Cleder Evesché de Leon, ancien surnom de cette maison, Porte au 1. & 4. d’Or au Lion d’azur, brisé en l’épaulle d’vne Tour portée sur vne Rouë d’argent, contrescartelé d’azur à vne fasce d’argent semé d’Hermines, accompagnée de trois feuilles de Laurier d’Or, 2. & 1. & pour deuise y oul doué, la volonté de Dieu soit. ●(1732) GReg 205a. Contre son gré, tr. «aënep e youll.»

●(1847) BDJ ii. hioul c'hoëc da veza atao a-unan gand ar ghelenhadurez Katholik. ●(1869) SAG 166. hon youlou divoder. ●(1878) EKG II 3. Korf an den ne ket evit harpa aliez keit hag he ioul.

●(1909) FHAB Genver 4. An abaden eo discuez d'an holl en eun doare sklaer penaos oberiou an ene, ar zonjou hag ioulou ar volontez, a zo dreist galloud ar c'horf. ●(1911) BUAZperrot 364. N'am eus ken ioul, va mamm.

(2) Instinct.

●(1869) SAG 227. an youlou dizurch euz ar c'horf.

●(1924) FHAB Meurzh 84. an youlou divalo a ren war natur al loen a zo dizoare diouzit.

(3) Désir.

●(1612) Cnf 76. hoguen yuez an desirou hac an youillou eues, è calon, ez quemerit mazeo dezaff possibl. ●198. ho youll courtes ha gracius.

●(1824) BAM 348. an oll effejou truezus eus ar pec'het, pere so an ioul, pe ar revolt eus ar c'hic a enep ar speret (...).

●(1935) SARO 37. D'ho feurvreina gant al loussa ioulou.

(4) Youl danvez : envie de posséder des biens.

●(1880) SAB 148. ar ioul danvez. ●159. an ioul danvez ac an egar gounid.

(5) Youl kregiñ : rapacité.

●(1872) ROU 99a. Rapacité, tr. «ioul cregi.»

(6) Kaout youl ouzh ub. : en vouloir à qqn.

●(1896) GMB 406. M. G. Milin m'a appris qu'en haut Léon ïoul (2 syll.) se prend absolument dans le sens de «colère concentrée, rancune profonde, jalousie» : ïoul am beus outañ = «je lui en veux».

(7) Satiété, content.

●(1836) FLF 15-16. Rentet eno, an dimesell / A ras mollargez a-fesson / A bep-sort, youl he c'halon. / Crigna, dibri ar pez a gar. ●(1872) ROU 102a. Il a mangé à satiété, tr. «E ioul en d-euz debred.»

(8) Ober e youl : agir selon son désir.

●(1889) ISV 80. Rag aoun ho devoa, ma vije ho zud var al leac'h, ne vijent ket lezet da ober ho ïoul.

(9) Avidité.

●(1849) LLBg II 55-56. Ol er bobl e hum vah hag, avel houleneu, / E hum daul ged ivoul de gleuèt é gonzeu.

II. Loc. adv.

(1) A-youl-frank : très volontiers.

●(1612) Cnf 19a. Nep piu bennac à pech dre volontez hac à youll franc.

●(1659) SCger 125b. volontiers, tr. «a youl franc.»

●(1862) JKS 295. gouzanv ho labouriou a ioul frank. ●379. a galoun vad hag a ioul frank.

(2) A-youl-vat : de bon gré.

●(1557) B I 521. Miret da stat a youll mat nos ha dez, tr. «je te protègerai avec zèle, jour et nuit.»

(3) Dre youl : volontairement.

●(1612) Cnf 16a. hac euff endeues pechet dré youll.

III. Loc. prép. A-youl : au gré de.

●(1732) GReg 470b. Au gré des vents, & des flots, tr. «A youl mor, hac avel.»

●(1877) BSA 139. Taolet ha distaolet oant a ioul-vor hag avel.

IV. Loc. conj. A-youl e : plût à Dieu, Dieu veuille que, puisse se faire que.

●(1862) JKS avec des paragraphes supplémentaires traduits du texte de La Mennais). ">JKS.lam 314. A-ioul ec'h oufent ive ne d-euz euruzded e-bed war ann douar. ●(1862) JKS 259. a-ioul ec'h ellfenn en em rei hep dale pell d'ar pez a blij gan-e-hoc'h !

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...