Devri

tarzh

tarzh

m., adv. & prép. –où, –ioù

I. M.

A.

(1) Explosion.

●(1876) TDE.BF 607b. Tarz, s. m., tr. «Rupture, éclat, bruit éclatant, comme celui du tonnerre, de la mer qui se brise sur les rochers.»

(2) Un tarzh bras a dud : une grande foule de gens.

●(1790) Ismar 283. un tarh bras a dud. ●(17--) TE 453. hac e gonvertissas un tarh bras a dud. ●461. ha merhuel e ras un tarh bras a dud.

(3) Un tarzh bras a : une bonne partie de.

●(17--) TE 315. Judas hé attaquas hac e zistrugeas un tarh-bras a nehi.

●(1838) OVD 218. Passein e rér un tarh bras ag en noz é corol. ●396. un tarh bras ag en noz.

(4) Grande quantité de, foule de.

●(1909) FHAB Mezheven 178. eun tarz koeffou gwen avad eo a ioa diredet.

(5) Éclat, brillance.

●(1909) KTLR 63. D'ar sarr-noz, ar tereden a lintras, gant eun tarz ken kaer, ma vel-jont edo dija tost termen ho beaj. ●tri darz aour hag a deue euz ar stereden.

(6) Passage dans une haie, un talus.

●(1942) DHKN 51. ne gavan na toul na tarh ér hleuieu.

(7) (minéralogie) Veine du minerai.

●(1732) GReg 950b. La veine du roc, tr. «tarz ar garrecq.»

●(1876) TDE.BF 607b. Tarz, s. m., tr. «veine de rocher.»

(8) =

●(1867) FHB 112/61a. fank var hon henchou braz, tarz en hon henchou bihan, en hor lanneier. ●(1869) FHB 210/4b. evel eur jao ehanet en tarz, er vouillen.

(9) Tarzh sklêrijenn =

●(1911) BUAZperrot 67. diskaret gant eun tarz sklerijen. ●885. eun tarz sklerijen a lintr en dro d'ezi.

(10) fam. Pet bruyant.

●(1744) L'Arm 281a. Pet, tr. «Tarh.. heu. m.»

●(1876) TDE.BF 607b. Tarz, s. m., tr. «par extension, on le dit d'un gros pet.»

(11) Début.

●(1838) CGK 5. en tarz deus e vue.

●(1910) ISBR 179. Kent tarh er brezél.

(12) Kemer ub. àr an tarzh : prendre qqn sur le fait.

●(c.1718) CHal.ms ii. Il a esté pris sur le fait, tr. «quemeret é bet ar en Taul, ar en Tarh.»

(13) (botanique) Maen-tarzh : casse-pierre.

●(1732) GReg 139a. Casse-pierre, plante, qui vient au bord de la mer, tr. «mæn-tarz.» ●849b. Saxifrage, plante bonne pour la gravelle &c., tr. «Mæn-tarz.»

●(1933) OALD 45/217. Mean-tarz, tr. «Saxifrage.» ●(1934) BRUS 267. La perce-pierre, tr. «er maentarh, m.»

(14) Fente, crevasse.

●(1499) Ca 193b. Tarz vide in fraill cest tout vng.

●(1876) TDE.BF 607b. Tarz, s. m., tr. «crevasse dans un mur.»

B. (domaine maritime)

(1) Vague déferlante.

●(1929) FHAB Genver 14. ar bili a vez kaset ha degaset gant an tarziou. ●(1931) VALL 770a. Vague qui déferle, tr. «tarz m.»

(2) Tarzh mut : lame sourde.

●(1930) KANNgwital 334/455. eun tarz mut a zailhas varnezi [ar vag] hag he fenseas en eun taol kount.

(3) (légendaire) Ar seizhvet tarzh : la neuvième vague. cf. ogedoù, redele

●(1986) MLLH 296. Ha ne vagom nemed eur c’hoant : mond dirag ar zeizved tarz, an hini kaleta. Ne heller ket dond da waz mod all, tr. (version française p. 303) « Et nous n’avons qu’un désir : affronter la neuvième vague, la plus dure. On ne saurait devenir un homme à moins. »

II. Adv. & loc. prép. A-darzh.

A. Adv.

(1) Perpendiculairement.

●(1732) GReg 41a. A plomb, perpendiculairement, tr. «a darz.»

(2) Loc. adv. A-darzh ar mintin : de bon matin.

●(1939) RIBA 38. En trenoz, a darh er mitin, é ta en tad-gad de bark er maligorn.

B. Loc. prép. A-darzh war : à la verticale de, à plomb.

●(1732) GReg 41a. Le soleil donnoit à plomb sur sa tête, tr. «An héaul a sqoé a darz var e beñ.»

III.

(1) Buan evel un tarzh : très rapidement.

●(1847) BDJ 53. Ar soudarded en hem daol war an diskibien ghæz; / Jesus buan evel eun tars en hem gav he-unan.

(2) Erruout evel un tarzh-kurun : arriver au milieu de tout.

●(18--) (L) J. Quéré SAQ i 178. Ar maro peur-liesa ne arru ket evel eun tarz kurun.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...