Devri

tailh .1

tailh .1

f./m., adv., prép., & conj.

I. F./M.

(1) Taille, coupe.

●(1499) Ca 192b. Taill. g. taille. l. hec taillia / e. ●(c.1500) Cb. Taill. g. taille. l. hec taillia / e. ●g. taille de boys. b. taill prenn. ●(1521) Cc. Taill. g. taille. l. hec taillia / e. ●g. taille de boys. b. taill prenn.

●(1732) GReg 902a. Taille, coupe de bois, tr. «Tailh.» ●Acheter la taille d'un bois, tr. «Prena an tailh eus a eur c'hoad.»

(2) Apparence, air.

●(1659) SCger 94b. le port d'vn homme, tr. «an taill vn den.» ●(1732) GReg 391b. Un homme de bonne façon, tr. «un dèn a dail.» ●589b. Il a un air magistral, tr. «Un dailh a vœstr a so gandhâ.» ●(1752) BS 424. an ær, an dail anezàn, e gomsou, e fæçon.

●(1880) SAB 20. lacaat ar c'horf en un daill deread. ●21. kemeret un daill vodest.

●(1956) LLMM 58/14. Diouzh an dailh anezhañ e verzen fraez ha splann e oa gwall nec'het va c'hañfard.

(3) Taille, stature.

●(1732) GReg 902a. Taille, stature, tr. «Tailh.» ●Il est d'une belle taille, tr. «Eus a un dailh vrao eo.»

(4) Moyen.

●(17--) FG II 64. ha n'euz moïen, n'euz ked a dail d'ho dizout.

(5) Echu an dailh ! : le travail est fini !

●(1931) VALL 753b. (enfin) le travail est achevé ! tr. «echu an dailh ! popul.»

(6) Aze emañ an dailh : là est la question.

●(1954) VAZA 173. Ac'hañn emezon, aze 'ta emañ an dailh ?...

(7) Danger, risque.

●(1847) BDJ 203. mar deus (...) tail bras da bec'hi. ●(1866) FHB 57/40a. Kerkent, ha n'eus forz pe daill a ioa evintan da derri he c'houzoug, e laca en he benn mont da guerc'hat eus ar frouez-se.

(8) [après un adj. au comp. sup.] Un tailh : de beaucoup.

●(1893) IAI 226. Sioulloc'h eun taill oa bet an Dispac'herien epad ar c'holera.

(9) Tapout e dailh : convenir parfaitement.

●(1888) SBI II 180. Met ezom 'm ije eur spontail, / Da ober ze tapfes da daill, tr. «A moins que je n'eusse besoin d'un épouvantail : / C'est de quoi tu pourrais servir à merveille.»

(10) Gouzout na tailh na bailh : ne rien savoir du tout.

●(1954) VAZA 181. Na tailh na bailh ne ouie kennebeut all diwar-benn ar seurt traoù.

(11) Gouzout na tailh na bailh : n'avoir pas de mesure.

●(1978) PBPP 2.1/47. (Plougouskant) Ne oar na tailh na bailh, tr. «elle n'a pas de mesure.»

(12) Bezañ en tailh da : être en capacité de.

●(1963) LLMM 99/266. en tailh e veze, hep koll amzer da gouchañ, d’ober gant pep tenn pistolenn un toull e kreizig-kreiz ar bihanañ pezh moneiz.

(13) (médecine) Taille.

●(1732) GReg 902a. Taille, terme de chirurgie, tr. «Tailh.» ●Il a souffert la taille, & on lui a tiré la pierre de la vessie, tr. «Græt eo bet an tailh dezâ, ha tennet eus e vezeguell ur mæn-gravell.»

(14) [au plur.] Façons, manières.

●(1931) VALL 290a-b. (faire) des façons, tr. «tailhou.»

II. Adv.

A. A-dailh.

(1) Bien.

●(1867) FHB 130/206a. paket ounn bet a daill ha ne vezinn mui. ●(1876) TDE.BF 601a. A-daill, tr. «de la bonne manière.»

(2) Épith. Parfait, qui convient.

●(1846) BAZ 241. eur marc'h a daill hac harnezet caer. ●(1862) JKS 239. Goulenn a reer hag hen zo (…) eunn den a daill ha desket kaer.

B. Loc. adv.

(1) Hervez an dailh : en apparence.

●(1907) DIHU 24/couverture v. Revendaill = (revé en daill) probablement ; il faut croire que... ●(1914) DIHU 108/82. Revendaill memb é hes ur bochad én hor bro. ●(1931) VALL 804. en apparence, tr. «hervez an dailh.»

(2) En dailh : comme.

●(1846) BAZ 22. beva gant-ho en daill ma voa. ●(1880) SAB 213. en daill ac en doare m'eo red.

(3) En dailh-se : comme ça, ainsi.

●(1752) BS 792. e drugarecât da veza e affliget en dail-se.

●(1836) FLF 2. En dra ebatent en dail-ze. ●(1859) BAB 12 a viz Du. En dailh-se 'mañ an dud. (d'après SAV 20/7.)

(4) En dailh-mañ : comme ceci, ainsi.

●(1836) FLF 2 (d’après SAV 20/7). En dra ebatent en dail-ze. ●(1859) BAB 12 a viz Du. En dailh-se ’mañ an dud.

(5) En dailh all : autrement.

●(1904) SKRS I 80. hag, en daill all, n'e ket bolontez vad a vank dezho.

(6) En-tailh : assurément, sûrement.

●(1942) VALLsup 12. Assurément ! Je le crois bien, tr. «(souv. iron.) en-tailh !» ●(1962) EGRH I 76. en-tailh adv., tr. « sans doute, probablement. » ●(1982) ENEU 24. (Eusa) Ablamour ma eo eun enezenn eo e-kreiz ar mor teil. ●25. teil : enteil a vez lavared a-wechou, a zinifi «emichañs».

III. Loc. prép. E-tailh da.

(1) À la façon de.

●(1876) TDE.BF 601a. E-taill d’ann anevaled, tr. «à la façon des bêtes.»

(2) En danger de.

●(1659) SCger 57b. il ne s’est guere fallu qu’il ne soit mort, tr. «etail e bet da veruel.» ●173b. e taill ema da veza crouguet, tr. «il est en danger d’estre pendu.» ●(1732) GReg 242b. Il a été en danger de mourir, tr. «bez’ e bet ê tailh da goll e vuëz.» ●Se mettre en danger de, tr. «En hem lacqât ê tailh da.»

●(1876) TDE.BF 601a. E-taill da vervel, tr. «en danger de mourir.»

(3) Sur le point de.

●(1659) SCger 114b. sur le point, tr. «etaill da.»

●(1877) BSA 171. Ep sonjal discuiza an disterra, ec’h en em laca ractal e taill da zistrei.

(4) En état.

●(1846) BAZ 13. kentre ma clevas ar Sant an urz, en em lacaas e taill da zisken.

IV. Loc. conj. En dailh ma : comme.

●(1752) BS 23. ne gaver quet guel evit beza gant-o en dail ma voa.

●(1880) SAB 48. Pa lacaer ar c’horf en daill m’eo dleed.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...