Devri

serriñ / serrezh / serrañ / sarrañ / serr

serriñ / serrezh / serrañ / sarrañ / serr

I. V. tr. d.

A.

(1) Fermer.

●(1499) Ca 38b. Clos vide in serraff. ●184b. Serraff. g. clore. ●(1633) Nom 18b. Cilium : le cil : an crochen á golo an daoulagat pa ô serrer hac ô digorer.

●(1659) SCger 56b. fermer, tr. «serra.» ●171b. serra, tr. «clorre.» ●(1732) GReg 405a. Fermer, clorre une porte &c., tr. «Serra. serri. ppr. serret. sarra. pr. serret. Van[netois] serreiñ. cherreiñ.).» ●Fermez la porte & la fenêtre, tr. «Serrit an or hac ar prenestr.»

(2) Fermer (un établissement).

●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «fermer.» ●(1906) KPSA xvi. guelet a reaz sarra an ilizou. ●(1915) HBPR 85. Al lezen evit sarra ar chapeliou. ●(1928) FHAB Ebrel 159. sarra o skolaj. ●160. Ti ar Jezuisted a voe sarret. ●(1931) FHAB Eost 286. ar c'houarnamant a roas urz da sarra ar skoliou-ze.

►sens fig.

●(1824) BAM 179. da sarra ha da galedi hor c'halonou.

●(1906) KPSA 42. Red eo sarra ar galoun d'ar rogentez.

►Loc. verb. Serriñ-diserriñ : ouvrir et fermer sans arrêt.

●(1977) PBDZ 783. (Douarnenez) serriñ-diserriñ, tr. «qui passe son temps à fermer et à ouvrir (une porte, une boîte, etc.).»

(3) Serriñ (an nor) ouzh ub. : fermer la porte à qqn (pour l'empêcher d'entrer).

●(18--) SAQ II 98. Lod a zo re hir ho fri : serri an nor outho.

●(1931) VALL 300b. Fermer (une porte) pour empêcher qqn d'entrer, tr. «serri ouz u.b.»

(4) Serriñ (an nor) war ub. : fermer la porte à qqn (pour l'empêcher de sortir).

●(1931) VALL 300a. Fermer (une porte) pour empêcher qqn de sortir, tr. «serri war u.b.»

(5) Enfermer, emprisonner.

●(1659) SCger 104b. reserrer, tr. «serra.» ●(1732) GReg 342b. Etre enfermé dans la Prison, tr. «Beza serret ebarz ar Prisoun.»

●(1902) PIGO I 8. Ha ne ve ket mad zerri heman ? ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «enfermer.» ●(1908) PIGO II 120. Nag a joa pa oe serret Kloareg Kersaozon. ●(1935) BREI 425/4b. tamallet da veza laket an tan warnan e-unan. Serret eo bet.

B.

(1) Serriñ ul lamm, lammoù : chuter, tomber.

●(17--) VO 8. A-zè é chairr hilleih lameu forh dangérus.

●(1838) OVD 131. chairre ul lame én ur dremeine é creis ur ru.

●(1909) DIHU 46/254. Hui lar er huirioné. Cherret em es lammeu.

(2) (en plt d'une action commencée) Clore.

●(1864) SMM 102. Mar oc'h eus eun afer benag digor, serrit-hi ar c'henta amzer.

(3) Économiser.

●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «ramasser (de l'argent).» ●(1982) TKRH 116. e vuhez a stourm hag a boan evit derc'hel bara ha serriñ un draig bennak evit e vugale war e lerc'h.

(4) Serriñ e c'henoù da ub. : faire taire qqn.

●(1732) GReg 3b. Abatre, rabatre le caquet à quelqu'un, tr. «Sarra e c'henou da ur re.»

●(1868) FHB 194/304b. Setu aze penauz e serrer ho ginou d'an dud difeiz.

(5) Serriñ e forn : se taire.

●(1935) ANTO 160. a-boan ma oa d'ezi beza serret he fourn. ●(1947) YNVL 68. mont da lakaat hemañ da sarriñ e forn.

(6) Attraper, contracter (du mal, froid).

●(1790) MG 180. chairrein droug ha merhuel.

●(1838) OVD 123. er ré (…) e chairre ur goal zroug pên. ●(1849) LLB 1419-1420. Ged eun ne cherrehent, é kouskèt ar en doar, / Korfadeu aneouid. ●(1861) BSJ 181. el lovr e oé un droug forh æs de chair. ●(1867) BSSo 8. dén ne hellé tostat dehi hemb chairein hé droug.

●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «attraper (une maladie), prendre (froid).» ●(1906) HIVL 9. é ma er pas genis, te cherrou droug. ●(1916) LILH 19 a viz C'hwevrer. Dihoallet ataù a cherreh peuranté. ●(1922) EOVD 126. e cherr en droug pen ag e goéh én ur morgousked danjerus bras.

(7) Serriñ droug, kleñved diouzh ub. : attraper la maladie de qqn.

●(17--) VO 47. Perderi en dès perpet (…) a cherrein droug doh er-ré-ral…

●(1839) BESquil 503. guet eune a charrein er hlinhuèd doh-t-hai.

(8) Serrer.

●(1902) PIGO I 212. Herve a zerre stard e ben-baz en e zorn.

(9) (agriculture) Récolter, recueillir.

●(1732) GReg 31b. Amasser une chose pour la conserver, tr. «Serra un dra.» ●239a. Cueillir, tr. «Van[netois] Serreiñ. cherreiñ. ppr. et.»

●(1849) LLB 3. Me larou d'oh penauz é cherrehèt est mat. ●22. E cherré, hemb poénien, er freh a zo er bar.

●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «cueillir, recueillir, récolter.» ●(1926) ARVG (niv 7 gouere) 146. Fe, eme Ber, ec’h an gant ar baner-man da zerri avalou da Bark-ar-skoul. ●(1929) DIHU 216/280. cherreh hou freh. ●(1932) DIHU 248/26. jerrah, tr. «ramasser.» ●(1963) BAHE 34/68. (serriñ cf Gwenedeg Cherrec'h) – hemañ diwezhañ implijet e Bro-Gorlê. v. m. cherrazh kôl.

(10) (agriculture ; en plt de la terre) =

●(1732) GReg 918b. Pour mettre une terre en valeur, il faut 1°. jachérer, ou donner le premier labour : 2°. biner, ou donner le second labour : 3°. tercer, ou donner le troisème labour, tr. «Evit lacqât ur pez doüar e gounidéguez ez rencqear da guentâ, e havréya : d'an eil, poënta, trancha, serri, moucha, hoguedi, teila, hac arat : d'an drede, disarat, pe fogea, pe tersqiryat.»

(11) Déduire.

●(1744) L'Arm 97a. De-là, il s'ensuit que, tr. «A-inou é chairérr pénauss.»

●(1904) DBFV 37a. a inou é cherrér penaus, tr. «de là il suit que (l'A.).»

(12) (?) Se contracter (?).

●(1922) EMAR 54. Selaou o ruilh karr Per Mevel, / (...) Hag o cherra en Hent-Haleg / Ahel merour Yann Lagadeg, tr. G. Esnault DGEShy 59/291 «v. intr. se contracter.»

(13) Saisir à la dérobée (des mots d'une conversation).

●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «saisir à la dérobée (des mots d'une conversation).»

(14) Serrriñ tro-ha-tro : entourer, investir.

●(1904) DBFV 37a. cherrein tro ha tro, v. a. tr. «entourer, investir.»

(15) Serriñ ar gwallavel : prendre peur.

●(1904) DBFV 37a. chèr er goal aùel, v. a. tr. «prendre peur.»

(16) (marine) Serriñ al lien : amener les voiles.

●(1905) HFBI 540. Neuzé avad, é komansas ar c'hri da bignat évit serra all liën.

II. V. intr.

(1) Fermer, se fermer.

●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. n., tr. «fermer.»

(2) (en plt de la nuit) Tomber.

●(17--) TE 442. é sigur ma commançai en noz cherrein.

●(1849) LLB 755. kent mé cherr en noz.

●(1904) DBFV 37a. kent ma cher en noz, tr. «avant que la nuit soit close.»

(3) (en plt d'une blessure) Se cicatriser.

●(1894) BUZmornik 494. ar gouli-ze a deuaz da zerra.

●(1923) ADML 13. ar gouli em c'haloun ne venn ket sarra.

(4) =

●(1958) BLBR 109/7. va halon a zo war-nez serri gand an disvoued.

III. V. pron. réfl. En em serriñ.

A. (en plt de qqn)

(1) Se rassembler, s'assembler, se grouper.

●(1861) BSJ 80. un nivér bras a dud clan (…) hum chairras étal en nor.

●(1902) PIGO I 127. An dud o devoa 'n em zerret war-dro. ●(1903) LZBg Gwengolo 217. Er ré lovr (...) hum cherr tro ha tro d'emb.

(2) Se réfugier.

●(1912) BUAZpermoal 270. An impalaer Valantinian III hag e lez, tec'het eus Ravenn, a oa 'n em serret en Rom.

(3) S'enfermer.

●(1732) GReg 342b. S'enfermer, tr. «En em serra én ul lac'h.»

●(1902) PIGO I 61-62. An dud en em zerr holl en ti.

B. (en plt de qqc.) Se refermer.

●(1849) LLB 202. el las en hum cherr.

IV.

(1) Serriñ e revr : voir revr.

(2) Serriñ e doull : voir toull.

(3) Serriñ an tachoù : voir tach.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...