Devri

ret .1

ret .1

adj.

I. Attr.

(1) Obligatoire.

●(1612) Cnf 52a. Hac ez eo ret explicaff hac exprimaff, hac eo so bet an desir.

(2) Ret eo : il faut.

●(1499) Ca 175b. Ret eu. g. il couuient. ●(1530) Pm 89 (Tremenuan). Ret eu hep abaff oz affif, tr. «Il faut sans doute que je vous embrasse.» ●(1557) B I 24. Ret eu astriff he poursuiuaff, tr. «il faut les pousser vaillamment.» ●(1575) M 270. Er ret eo feru meruell, ha lesell an bet man, tr. «Car il faut absolument mourir et quitter ce monde.» ●1137. An holl euffrou dezaff, ret eo scaff rentaff cont, tr. «Il faut vite lui rendre compte de toutes les œuvres. »

●(c.1680) NG 748. Rait dignë argant, red u cauet. ●(1732) GReg 653b. Il est necessaire de dormir, tr. «Redd eo cousqet.»

●(1869) EGB 212. il faut couper un peu les ronces qui gênent la route, tr. «réd eo ober eunn troc'ha d'ann dreiz a ziesa ann hent.»

(3) Pan eo ret : puisqu'il faut.

●(1580) G 437. Pan eo ret monet stang peur franc gant an ancou ? tr. «Puisqu'il faut s'en aller, fatigués, très franchement avec la mort ?»

(4) Bezañ ret : falloir.

●(1849) LLB 3-4. Me larou d'oh (…) / Peh doar e zou ret choej.

(5) [après l'infinitif] Bezañ ret : être obligatoire.

●(c.1680) NG 1366. Meruel zo red. ●(1728) Resurrection 3155. ha decedin voa ret. ●(17--) EN 1651. meruel sou red, tr. «il est nécessaire de mourir.»

●(c.1825-1830) AJC 3000. horsa ma hamarad dispartian vou red. ●(1869) FHB 242/259a. Hen ansao zo ret : calon ar beachour a zo beiet o vont euz a Vontroulez. ●(1896) HIS 70. rekis e oé sentein doh er roué, ha monèt e oé red.

●(1904) LZBg 238. Monet kuit e zou ret. ●(1906) KANngalon Genver 6. Pedi e zo red. ●(1935) DIHU 284/222. Péein ar en tach e zo ret.

(6) [après is, vBr] Is ret : c’est nécessaire.

●(vBr) MSvbr IV f° 78b (DVBR 498). is ret i degurmehim pan bo a dichreu argumenti incipiat, tr. « il est nécessaire de l’ajouter dès lors que c’est depuis le début du processus qu’il commence ».

(7) Ret ha ma ve : assurément.

●(1859) MMN 33. Ama, ret eo m'a ve, o deus ancounac'heat ho chagrinou. ●(1866) FHB 56/25b. unan eus al levriou-ze nevez moullet, ha falloc'h c'hoaz, red ha ma ve, evit ar re all. ●32a. Ar merc'hed, red ha ma ve, ne blij ket ar gosni dezho. ●(1866) FHB 58/43a. Evel ma plije dezho, red ha ma vije, an tamou libebao-ze.

●(1907) MVET 142. Mez ar fa, red ha ma ve, ne zavont ket kaer er baradoz. ●(1911) RIBR 139. Eat eo d'ober eur gefridi, red eo ma ve !

(8) Ar pep retañ : l'essentiel.

●(1920) MVRO 36/1a. ar pep reta eus ar gelennadurez a dleje beza bet roet d'ezo gant ar skol.

(9) N'eo ret ebet : il est inutile de, il n'est pas nécessaire de.

●(1865) LZBt Gouere 14. N'eo red ebed larat e oa joa vraz gan-imp en em adwelat. ●(1866) LZBt Ebre 106. ha n'eo red e-bed bean den a vrezel.

●(1909) BLYA 130. N'eo red abed d'it kwitât da dud, da vro.

(10) Ret mat : bien obligé.

●(1857) HTB 58. ret mad resoni war gement-ze dre suppoz muioc'h evit dre wiziegez.

●(1935) DIHU 293/257. Aveit obér er bâl é ma ret mat kemér en hevelep danseréz.

(11) Ret eo : probablement.

●(1911) RIBR 35. Da dreid a zo gwenn gant ar boultrenn, eus pell e teuez, red eo ?

(12) Bezañ ret udb., ub. : falloir qqc., qqn.

●(18--) CST 87. Koulskoude, e oa red eun den bennak evit diwall an ourz hag e voueta. ●(18--) SAQ I 85. red eo c'hoas bennos d'he heul.

●(1923) FHAB 1922 – légérs changements de langue – Pièce inspirée de Molière, M. de Pourceaugnac)">AAKL 2. red eo plijadur a-wechou. ●(1923) AAKE 52. ma oe red daouzek ejen d'e dreina. ●(1936) PRBD 60. evit lakaat an ene da veva (…) eo red graz Doue.

II. Épith.

●(1922) FHAB miz Even/188. Eun dra vad hag eun dra red eo d’eomp deski ar galleg : yez hon amezeien dosta eo. ●(1926) FHAB miz Genver/26. Gouzoud dibab ar zaout mad da rei laez, rei boued mad d’ezo, o derc’hel dilastez, setu tri dra ret evit kaout eur gwenneg bennak diouto.

III. Adv.

(1) A-ret : nécessairement.

●(1530) Pm 51 (Tremenuan). Iahann ha pezr paul hac a ret / Andreu ha ioseph quent queffret, tr. «Jean et Pierre, Paul et nécessairement / André et Joseph ensemble.» ●(1557) B I 202. Noz eux aret am requetiff, tr. «je n'ai aucun recours contre vous.» ●246. Nouzeux aret a arretiff, tr. «Vous n'avez rien qui vous arrête.» ●tr. R. Hemon « vous n'avez pas besoin d'hésiter.»

(2) Dre ret : de force.

●(1847) MDM 403. tud koz, avisiou ifirm, pere na heller da denna divar ho c'hador nemet dre gri ha dre red.

(3) Dre ret : nécessairement.

●(1732) GReg 653b. Necessairement, tr. «dre redd.»

(4) Ouzh/Diouzh ret : si nécessaire, si cela est obligé.

●(1911) BUAZperrot 647. abalamour d’it d’en em zifenn ouz red. ●(1920) AMJV 113. ne ziliezin Cluny nemet oc’h red. ●(1939) RIBA 15. Doh ret éh iéhen d’obér, aveit er roué, unan pé an aral ag el labourieu-sé. ●(1941) ARVR 14 06/04 2. Hag er beleg de obér ar é dro, prest d’en nouiein doch ret. ●(1942) DHKN 283. Berr é en dé ; fresk en nozèhieu. Ne zigérér kén meit doh ret. ●(1957) AMAH 247. Ar brezel diabarzh e Bro-Spagn a voe ur rak-c’hoari evit an Alamaned, tuet dija da stourm diouzh ret ouzh ar bed a-bezh.

(5) Ret ha ret : absolument obligatoire.

●(1939) RIBA 127. er ré ne stagant él labour a pe vè ret ha ret dehè.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...