Devri

koll .3

koll .3

v.

I. V. tr. d.

(1) Perdre.

●(14--) N 1637. Mar quell e lin accoquinet, tr. «S'il perd son lin (que tu aies) volé.» ●(1499) Ca 40a. Coll. g. perdre. ●(1612) Cnf.epist 36. Euzen eguit nep brut, da couraig na coll quet. ●(1612) Cnf 23b. deceu tut hac ober dezo coll ho enor. ●(1633) Nom 7b. Litera caduca : lettre qui blanchit, & s'efface : lizer á guen, hac á coll ez fecoun. ●262b-263a. Abortus, abortio, abortiuum : auortement : auortamant, collez, pa coll vn gruec bugalè.

●(1659) SCger 90b. perdre, tr. «coll.»

●(1848) GBI II 268. kollet hec'h alc'houeo, tr. «perdu ses clefs.» ●(1869) EGB 118. dès que l'on ne voit pas bien ce qu'on doit faire, on perd beaucoup de temps, tr. «a gichen na wéler két mâd pétra a zo dléet da ober, é koller kalz a amzer.»

(2) C'hoari koll pe c'hounit : jouer son va-tout.

●(1633) Nom 193b. De summa rerum prœlio decertare, de summa imperij dimicare extremam belli aleam, experiri summam salutem periclitari, in dubiam seruitij imperiiq ; aleam ire, aleam omnem iacere, vltima experiri : se mettre en hazard, ou de vaincre ou d'estre vaincu par bataille : en em lacquat en hasard, da fezaff pe da vezaff, fezaff fezet dre'n coumbat, hoariff coll pe gounit.

●(1906) KPSA 98. er stourmad a c'hoarier ennan koll pe c'hounid ?

(3) Marc'had koll pe c'hounit : marché fait en bloc, pas au détail.

●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. Marc'had a-drak, koll pe c'honid, marché fait en bloc, tout venant.

(4) Trop choyer, perdre (un enfant).

●(1744) L'Arm 170b. Gater un enfant, tr. «Collein ur hroaidurr.»

(5) Dépraver, corrompre.

●(1732) GReg 270a. Depraver, corrompre le goût, les mœurs ou la doctrine, tr. «Coll. pr. collet. Van[netois] coll. colleiñ. ppr. collet.»

(6) Bezañ kollet diouzh ub. : avoir perdu qqn.

●(1859) MMN 136. collet, emeza, oun bet diouc'h va zud ac abaoue n'em eus ket ho guelet.

(7) (religion) Koll an oferenn : manquer la messe.

●(1621) Mc 24. Collet em eux an offeren dan dez maz oa gouel.

(8) Koll e anaoudegezh : perdre sa connaissance, perdre conscience.

●(1919) TOBB 29. A nevez e kollan va anaoudegez. Pa deuan adarre da vad, e oan va unan.

(9) Koll (ar) gwel : perdre de vue.

●(1849) LLB 646. Hemb kol guel ag en aud.

●(1906-1907) EVENnot 15. (Landreger) En dro-gorn aze em euz kollet ar well anean, tr. « je l'ai perdu de vue.»

II. V. intr.

(1) (en plt de qqn) Mont da goll : aller à sa perte.

●(1580) G 211-212. Gentyl ha commun en un stroll / ez omp aet en un stat da coll, tr. «Nobles et vilains, de compagnie / Nous sommes allés également à notre perte.»

●(1659) SCger 91a. perir, tr. «mont da goll.»

●(1915) KANNlandunvez 49/343. harp ouz an Ao. Doue, ne zaimp morse da goll.

(2) (en plt de produits alimentaires) Mont da goll : se gâter.

●(1955) STBJ 76. pesked e kachedou koad, eur gwiskad kler warno da virout outo da vont da goll. ●81. abaoe ma zo eet eur vagad holen da goll.

(3) (en plt du bétail) Dépérir, maigrir.

●(1923) FHAB Du 432. al loened paour ne reont nemet koll bemdez.

(4) (en plt de qqn) Treiñ da goll : se perdre moralement.

●(1959) BRUD 8/61. Abred pe ziwezad, e oa tonket dezi [d'ho merh] trei da goll.

(5) (agriculture) =

●(1868) FHB 169/98a. difonta ha dizoura an douarou so o coll e meziou Rom.

(6) =

●(1966) LIMO 12 août. er beizanted e sel du doh ou farkad éd é koéh hag é kol.

(7) Koll kuit =

●(17--) TE 11. eit mirèt ne vezai bet collét qùit er béd.

(8) Tomber.

●(1847) MDM 367. petra eo ar paper-se a zo o vont da goll eus da c'hodell ?

(9) Na goll gant ub. : ne pas être en reste avec qqn.

●(1939) KOLM 12. Rak er sent ag en Iùerhon e vourè guélet bro ha Kolmkel ne gollè ket getè ar en tu-sé.

(10) Koll war ub. : céder à.

●(1855) TOB 4. Ces chrétiens ne le cèdent en rien à ceux des temps primitifs, tr. «Ar gristenien-ze na gollont tamm war ar re gentan.»

III. V. pron. réfl. En em goll.

(1) En em goll diouzh ub. : perdre qqn (dans la foule).

●(1859) MMN 83-84. Sant Joseph ac ar Verc'hes (…) a iea bep bloas da adori Doue d'an Templ a Jerusalem : Jesus o veza eat ganto en em gollas diouto : bras e oue enkres ar priejou santel.

(2) En em goll kuit =

●(17--) TE 5. hi e achihuas hum goll qùit.

(3) (religion) Perdre son âme.

●(1869) FHB 210/2. en em goll ive calz a dud dre ar goal skueriou.

(4) Périr.

●(1659) SCger 91a. perir, tr. «en em coll.»

IV.

(1) Kinnig koll da : menacer.

●(1910) DIHU 61/108 (G) *Iouan Sant Ivi. Kerhet de glah hou morhol bras ha keniget kol dehé. ●110. ean a genig kol de Iehann. ●(1936) DIHU 300/95 (G) L. Herrieu. Kenevé ma kenigér kol d'er soudarded eit ou derhel ama, chetu pelzo é vehè achiù er brezél... ●(1942) DIHU 377/164 (G) L. Herrieu. Kennig e hra kol, ha start, de gériz ha ne vennant ket labourat aveit er Germaned.

(2) Mont e koll ruz : disparaître totalement de la vue.

●(19--) NPER (Li-Rosko) A. Kreignou. Ar gerent ne baouezont da zellet warzu an hent ma ya al lestr ken na vezo et e koll ruz.

(3) Koll e bemp gwenneg : voir gwenneg.

(4) Koll an nord : voir nord.

(5) Koll e benn : voir penn.

(6) Koll e sterenn : voir sterenn.

(7) Koll ar stur : voir stur.

(8) Koll e bod-houarn bihan : voir pod-houarn.

(9) Koll an neudenn : voir neudenn.

(10) Koll e neudenn : voir neudenn.

(11) Koll ar poell eus e neudenn : voir neudenn.

(12) Koll ar poell eus e gudenn : voir kudenn.

(13) Koll ar marc'h hag e gabestr : voir marc'h.

(14) Koll e hini glas : voir glas.

(15) Koll e vuoc'h vrizh : voir buoc'h.

(16) Koll ar gwellañ dant eus e benn : voir dant.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...