Devri

klevout / klevet / kleviñ / klev

klevout / klevet / kleviñ / klev

[vbr clou (élément de NP), mbr cleauet, cleuet, clefuet, corn clewes (clewas), mgall keleuuet, clebod, cigleu, virl cluin- (LEIA C-127) < celt *kluṷ-, cf. lat archaïque cluēre (LEIA)] cf. selaou & kleved

v.

I. V. tr. d.

A. (domaine de l'ouie)

(1) Entendre.

●(14--) Jer.ms 228. Pe en lech ez oae an rost morfostou ? / A cleusoch e quent a guetou. ●(14--) N 467. Deom da clefuet stat a badez, tr. « Allons entendre les devoirs du chrétien » ●480. Da cleuet huec an prezeguen // aman eual henn a mennaff, tr. « Pour entendre bien le sermon, ici, comme cela » ●533. Me aedoae ma hunan manet // eguit da cleuet dre detin, « (Parler) au nom du fils de Dieu, qui est vrai roi de la terre, et écouter un peu ta doctrine » ●(1464) Cms (d’après GMB 105). Cleauet, entendre. ●(1499) Ca 37b. Cleauuet. g. oyr. ●(1530) Pm 193c (Pemzec Leuenez). Pepret mall eu ha cleau ma leff. tr. « Toujours, il est temps, et entends mon gémissement. » ●246a (Mab Den). Pep hent entroch ez cleauech (lire : cleusoch ; rime interne en -och) huy, tr. Herve Bihan « De toute manière, parmi vous, vous entendites » ●(1580) G 690. breman Guenole nem cleau quet, tr. « Maintenant Guénolé ne m’entend pas » ●694. aeth eu Guenole non cleu muy, tr. « Guenolé est parti, il ne nous entend plus »

●(1659) SCger 87a. ouir, tr. «cleuet.» ●(1710) IN I 66. nep ho cleo am c'hleo-me. ●(1792) BD 391. cleuet anese o crial, tr. «les entendre crier.»

●(1821) SST 75. cleuein e rant ol er pedenneu e rer dehai. ●(1849) LLB 446. Kleu e hreer pel duhont er gurun é tarhein. ●767. A p'ou kleuan d'en noz. ●(1860) BAL 260. grass din da gleout mad an ofern. ●(1883) SAQ I 29. Al laer, ar mesvier, an den libertin, ar jervicher didalvez, var ho c'hleved, int honesta tud a vale.

(2) Écouter.

●(1530) J p. 225b. Ha me a cleuo a tro sclaer / Ho mecher, tr. «et j'écouterai avec attention leur affaire.»

(3) Klevout an oferenn : assister à la messe.

●(1732) GReg 620a. Entendre la messe, tr. «Clévet an oférenn.»

●(1912) KANNgwital 114/155. kalz tud o klevet an oferen.

(4) Klevout trouz : se faire réprimander.

●(1907) DRSP 46. Trouz a c'hellfemp klevet ma vefemp divezad.

(5) Klevout ur guchenn : entendre son fait.

●(1935) ALMA 163. Gortoz, bremaik e klevo eur guchenn ganen-me !

(6) Lakaat e glevout : se faire entendre.

●(1870) FHB 260/405a. mes an hini en deus calon, a hell atao lacaat he glevout.

B. (autres perceptions)

(1) Ressentir, sentir (une douleur).

●(1861) BSJ 242. hag eit n'en devehé quet cleuet quement é zroug.

●(1905) IMJK 101. Nen dé ket souéh ma ne gleu poén erbet. ●(1906) HIVL 133. me gleu plom ém diùhar, èl a pe vehent piket get un nadoé. ●(1921) GRSA 195. ne gleu droug erbet én é ben. ●(1939) RIBA 100. A pe gleu é vizied é hernein ar el lévrien. ●(1942) DHKN 64. a pe douchas é vizied doh hé ré, é rein he fakadeu dehi, é kleuas un hirisaden é redek drézi adal bizied hé zreid bet gourien hé blèu.

(2) Sentir (une odeur).

●(1659) SCger 137a. cleuet vr c'huez, tr. «sentir vne odeur.» ●(c.1680) NG 1857. Cleuet vlas en amprohonet. ●(1732) GReg 832b. Je sens le roussi, tr. «C'huëz ar suilh a glévan.»

●(1825) COSp 93. A pe gléuet ur vlas agréable benac. ●(1872) ROU 102b. Je sens une odeur de pourriture, tr. «c'hoez ar brein a glevan.» ●(1878) EKG II 27. Evit doare en deuz klevet ar c'houez ac'hanoun... ●(1879) BMN 298. c'huez vad a gleve ganthan.

●(1907) PERS 330. klevet c'houez fall. ●(1908) KMAF 50. C'houez-vad a glevan. ●(1909) NOAR 30. ar c'houez kasaüs a glever ganez. ●(1922) EOVD 21. d'en tañhoat, de gleuet hemkin un tammig sant anehou. ●(1970) GSBG 244. (Groe) klevout, tr. «sentir (une odeur).» ●(1982) PBLS 649. (Langoned) Me glewa an aer douzh ar sapin, tr. «je sens l'odeur (l'air) venant des sapins.»

C. (autres cas)

(1) Soigner.

●(1876) TDE.BF 350b. Klevet ann dud klañv, tr. «assister ou soigner les malades.»

(2) [devant un v.] Entendre.

●(1915) HBPR 202.lakaat, en devez-ze, an dud da zond d'an iliz evit klevet lenn al lezennou.

II. V. tr. i. Klevout ouzh.

(1) Exaucer.

●(1727) HB 538. Iselait ho scouarn divin / Da glevet ouz va fedennou. ●(1741) RO 2vo. Pa na guery Doue cleuet ous e oreson, tr. « puisque Dieu ne voulait pas exaucer sa prière. »

●(1882) BAR 292. Jesus-Christ, klevit ouz hor peden.

●(1932) BSTR 173. klevet e voe ouz e c'houlenn. ●(1934) PONT 109. Doue a glevo ouz ho pedennou. ●183. ma klev ouz wa fedennou.

(2) S'occuper de.

●(1877) EKG I 90. da glevet ouc'h ar goadegennou.

●(1982) PBLS 606. (Langoned) kleved douzh, tr. «s'occuper de.»

(3) Dépendre de.

●(1872) ROU 74b. Appartenance, tr. «Ar pez a gleo ouz…» ●80b. Dépendre, tr. «Clevet ouz.» ●(1890) BSS 4. mont da guear Tongr, a gleve neuze eus rouantelez Frans. ●12. Amzer a zo bet, ar guear-se a gleve euz rouantelez Frans, brema ema e rouantelez ar Belgic. ●16. Castel a lacass trev Sant Serves da barrez ; bete neuze e cleve ous Guineventer.

(4) Se ressentir (du froid).

●(1939) DIHU 335/276. Kleuet e hra hon tud doh en anoued. Jal e za én ou dehorn.

III. V. intr.

(1) Klevout sklaer : bien entendre.

●(1904) SKRS I 184. Pe marteze avoalc'h ne glev ket sklaer.

(2) Klevout skiltr =

(3) Klevout kalet : entendre dur, entendre mal.

(4) Écouter.

●(1926) FHAB Ebrel 143. Klevit, emezan, pa voemp en em gavet hon unan el lïorz... ●(1926) FHAB Mae 190. Kleo, eme ar c'hloareg...

(5) =

●(1772) KI 524. mes bez o doa dianan / Tout clevet var glevet, tr. «mais elles avaient, du moins, toutes «ouï dire qu'on avait ouï dire».

IV. V. pron. réfl. En em glevout.

(1) S'entendre, s'accorder.

●(1867) LZBt Gouere 335. holl vevelieen (sic) ann ifern en em glevaz. ●(1869) SAG 36. Evit c'hoaz em-aomp pell d'en em glevet. ●(1878) EKG II 152. hon daou ni en em glevo. ●(1889) SFA 65. Evelato a forz da jipotal e teujor d'en em glevet.

●(1908) FHAB C'hwevrer 64. Red 've d'ar gwerzerien brokoli en em glevet ! ●(1912) BUAZpermoal 147. n'en em glevent ket etreze (...) nemet evit en em dabutal. ●770. Ar priejou a dle en em glevet. ●(1925) BUAZmadeg 391. ma teufe ar re o deuz relijion d'en em glevet muioc'h.

(2) En em glevout gant ub. : s'entendre, s'accorder avec qqn.

●(1732) GReg 965b. S’unir à quelqu’un pour, &c, tr. « En hem glévet gant ur re-bennac evit, &c. »

●(1857) HTB 149. ar prins en em glevas gant an tad. ●(1877) EKG I 21. Ni a zo en em glevet gand eur vag froderez.

●(1903) MBJJ 2. an hini am euz 'n em glevet gantan evit beaji a-gevred. ●(1931) FHAB Here 378. Sant Ener a en em glevas gand an diaoul evit digraka ar waremm a oa neuze dindan goat.

(3) En em glevet da (ober udb.) : s'entendre, s'accorder pour (faire qqc.).

●(1908) FHAB C'hwevrer 46. En em glevet a reer da zuna al labourerien. ●(1911) BUAZperrot 458. Bretoned ha Gallaoued a en em glevas da vale outo [an Normaned]. ●(1912) FHAB Genver 30. en em glevet da gas ar relijion war well en o farrez. ●(1935) ALMA 171. C'houi aman a zo holl en em glevet da c'hoari d'in eun taol chilibourdoun.

V. Loc. verb. Diwar glevout, war glevout : par ouï-dire.

●(1906-1907) EVENnot 15. (Sant-Erwan) Me a lar ze d'ac'h war glewet ive rak ne oan ket eno, tr. «d'après ouïe-dire.» ●(1931) VALL 520b. (savoir) par ouï-dire, tr. «diwar glevet.»

VI.

(1) Klevet ar gousperoù war an ton bras : voir gousperoù.

(2) Klevet ar gousperoù e-kreiz ar sizhun : voir gousperoù.

(3) Klevet e bater : voir pater.

(4) Klevet e bater noster : voir → pater noster.

(5) Klevet e stal gant ub. : voir stal.

(6) Klevet e begement : voir pegement.

(7) Klevet e seizh seurt gant ub. : voir seizh.

(8) Klevet ar seizh mil : voir seizh.

(9) Klevet e anv mat : voir anv.

(10) Klevet kanañ gwerz ar skouarnadoù : voir gwerz.

(11) Bezañ klevet o chakañ laou : voir laou.

(12) En em glevet evel laeron e foar : voir laeron.

(13) En em glevet evel beuz : voir beuz.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...