Devri

kan .4

kan .4

m. –ioù

I. (géographie)

(1) Lit (de cours d'eau).

●(1659) SCger 19a. canal, tr. «cann.» ●57b. fil de l'eau, tr. «cann an dour.» ●(1732) GReg 132a. Canal, lit d'une Riviere, d'un Ruisseau, tr. «Can. p. canyou.» ●578b. Lit de riviere, tr. «Cañn ur stær.» ●Lit de ruisseau, tr. «cañn ur goüer.»

●(1874) FHB 476/48a-b. Petra bennak ma e deuz ar ster Couenou chenchet can.

●(1903) MBJJ 277. Ober a ra e gan vel eul lost d'ar Mor Maro. ●362. Kan = lit d'un cours d'eau. ●(1907) FHAB Mae 74. Evit ma ruillo dour er c'han, fors a beger pell e teu, e rank beza eur zoursen en eul leac'h bennag.

(2) Rigole d'irrigation.

●(1633) Nom 239b. Elices, colliquiæ, silci aquarij : rayons pour escouler l'eau : hanchou, pe canyou en dour (lire : douar) da ober dan dour redecq.

●(1868) FHB 204/384a. labourat ar foenneier-ze, digeri caniou evit lacat varnezho an dour a lezont da vont da goll, pe dizac'ha an hini a ra droug dezho ?

(3) spécial. Bief de moulin.

●(1732) GReg 95b. Biez, canal par où l'eau tombe sur la roüe d'un moulin, tr. «Can. ar c'han. caon. ar c'haon. pp. canyou, caonyou.»

(4) Vallée, vallon.

●(1633) Nom 231a. Conuallis : vallée enuironnée de monts de tous costez : vn traouyen, pe vn can anuirounet á pep costez gant menez you (lire : menezyou).

●(1915) MMED 137. It en tu all d'an dorgen d'ar c'han pe izelen a zoug hano Sant Stephan. ●138. varzu kan Sant-Stephan.

►sens fig.

●(1877) MSA 188. Doue, eme sant Bernard, a zo falvezet d'ezhan e vije he vam ar c'han euz he oll grasou.

II. (anatomie)

(1) Canal.

●(1774) AC 32. ar c'han asquornec eus ar vassin etre ar sohorel ac ar vouzellen diveza, tr. «le canal osseux du bassin, entre la vessie & le rectum.»

(2) (tunodoù) Pénis.

●(1885) ARN 41. Les parties sexuelles ont acquis une singulière richesse d’expressions (…) Kan (canal, conduit, gouttière).

(3) (tunodoù) Hep e gan : homme châtré, homme manqué.

●(1885) ARN 41. hep he gan (sans sa gouttière), est une insulte ; c’est comme si l’on disait : homme manqué.

III. (construction)

(1) Gouttière, chéneau.

●(1633) Nom 130b-131a. Compluuium : vne goutiere, ou esgout : vn can á vè entrè daou ty, an nouet. ●142a. Striges, canaliculi : chanfrain creux, goutiere engrauée : canyou perè á ve angrauet. ●144a. Colliquiæ, siue colliciæ : goutieres : nouegou, canyou.

●(1659) SCger 63a. goutiere, tr. «cann.» ●(1732) GReg 132b. Canal de plomb, &c. au bas des toits des maisons pour conduire les eaux pluviales, tr. «Can. p. canyou. caon. p. caonyou.» ●465b. Goutiere, tr. «Can. p. canyou. caon. p. caônyou. Van[netois] can. p. canyëu.» ●Goutiere faite de bois, tr. «Can prenn. can coad.» ●Goutiere de plomb, tr. «Can ploum.» ●Goutiere de pierre, tr. «Can mæn.» ●Une belle goutiere, tr. «Ur c'han caër.»●731b. Gouttiere de plomb, tr. «Can ploum. p. canyou ploum.»

●(1939) DIHU 338/322. er haoneu azoh en toenneu. ●(1955) STBJ 21. korzenn kaoñ zeñg al lost-toenn.

(2) Conduit.

●(1732) GReg 132b. Canal, conduit, aqueduc, de pierres, de briques de plomb, &c., tr. «can. p. canyou. caoun. p. caounyou.» ●346a. Le tuyau s'engorge, tr. «Stancqa a ra ar c'han.»

●(1964) ABRO 50. Unan eus va labourioù kentañ a voe digas d'ar gegin, dre ur c'haoñ koad, dour eus ar veol am boa graet gant krogenn ar vaot.

IV. Ar c'han buhez : le reste de la vie.

●(1744) L'Arm 116a. Douaire, tr. «Derderann, qùitte a zélé, a zifforhérr d'unn intanhouéss, eid hi han buhé, ar danné hi Deinn.» ●202b. Installer, tr. «Laquad énn ur stad eid er han vuhé.» ●407a. Viager, re, tr. «Han-buhé.» ●407b. Usufructuaire, tr. «Gùir de jovissein ag un doarr ér han buhé.» ●408a. Usufruit, tr. «Jovissance ag un dra ér han buhé.» ●Usufruitier, tr. «A jovisse ag unn dra énn é han buhé.» ●457b. Morte-paye, tr. «Coh soudard, enn-déss pay er Roué é gan vuhé.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...