Devri

frank .1

frank .1

adj. & adv.

I. Attr./Épith.

A.

(1) Libre.

●(1499) Ca 87b. Franc. g. idem. ●(1530) J 166. Ha, pan caro, ez cavo lanc, / bezet seder, dam ober franc, tr. Herve Bihan « oui, quand il le voudra, il trouvera le moyen, soyez en sûr, de me rendre libre. »

●(1659) SCger 73b. Libre, tr. «franc.» ●149a. franc, tr. «franc.»

(2) Vaste, spacieux.

●(1876) TDE.BF 214a. Frank, adj. tr. « vaste, spacieux. » ●(1893) IAI 147. diazeza var ar memez fount eun ti frankoc'h.

●(1945) GPRV 9. Er penn franka eus an ti.

(3) Large.

●(1847) MDM 99. ar prenestou a zo frank. ●(1876) TDE.BF 214a. Frank, adj. tr. «Large.»

(4) De grande étendue.

●(1921) GRSA 354. é tiskennant én ur stanken don hag é kavant abarh ul lén frank. ●372. ur maléz frank meurbet.

(5) Madoù frank : biens allodiaux.

●(1633) Nom 235a. Prædium optimo iure, vulgò alodialia bona : biens francs, allediaux : madou libr, ha francq, na vent subiet da subsit er bet.

(6) Exempt, dispensé.

●(c.1500) Cb 88b. [franchis] Jtem hic et hec immunis et hoc immune. gall. franc. b. idem.

B. sens fig.

(1) Large.

●(1846) BAZ 681. Bez' ez eus tud hac o deus eur goustians franc ha ledan.

(2) Goulu.

●(1866) BOM 72. Eur vam a renke bronna / Tri vleizig ar franka, tr. «une mère qui allaitait trois louveteaux des plus goulus.»

(3) Sincère.

●(1876) TDE.BF 214a. Frank, adj. tr. «sincère.»

(4) Épanoui.

●(1530) Pm 244. Mar franc eu an branc az youanctet, tr. Herve Bihan « Si épanoui que soit le rameau de ta jeunesse »

II. Attr.

(1) Bezañ frank war ub. : être libre de.

●(1908) FHAB Even 176. frank varn-ho c'hoari ho fenn hag ober ho reuz.

(2) Bezañ frank da ub. : être libre de.

●(1908) FHAB Even 176. Eno, breman, eo frank da bep-hini mont ha dont.

(3) Kavout frank = (?).

●(1869) FHB 253/375a. goude beza cavet franc e teue d'ar gear scaon ha laouen.

(4) Bout frank a veg : avoir son franc-parler.

●(1838) OVD 118. tud péré e zou divergond ha franque a vêg.

(5) Bezañ frank an arc'hant, an traoù gant ub. : être à l'aise financièrement.

●(1987) MZLC 53. merc'hed all ha na oa ket frank an traoù gante. ●71. Ne oa ket frank koulskoude an arc'hant gant Mamm.

(6) Abondant.

●(1973) LLMM 161/435. Mat ha frank e oa ar sistr ha pep hini a evas e-leizh e jave.

III. Adv.

A.

(1) Complètement.

●(1869) SAG 185. droug avat ne hello ber nemet d'ar re (…) a neme laka frank en he skilfou.

(2) Frank a : beaucoup de.

●(1869) FHB 240/242b. frank a reuz en d'euz great an aneval, keit ha m'en d'euz bevet.

(3) En quantité.

●(1907) AVKA 35. ha goude, pa ve evet frank gan an dud, gwin disteroc'h.

(4) Grandement.

●(1902) PIGO I 170. Mez Personik a zigore e zaoulagad frank.

●(1876) TDE.BF 214a. Digor frank, tr. «ouvert à deux battants.»

(5) Franchement, librement.

●(1647) Am.ms 592. Ret eo deoch franc goud stang haranguy., tr. « Il vous faut librement savoir abondamment haranguer » ●(1647) Am A.285. Mar bez ret dyff franc buhan haranguy, / Doanyet bras vezy à melconiet, tr. « S’il me faut librement, vite, haranguer, / Je serai très ennuyé et affligé »

●(1741) RO 876-877. leueret franc dam sat / Enem basiantat. ●(1792) BD 201. mes pa deulin ma arc credet franc e souffri[nt], tr. «Mais quand je lancerai mon arc, croyez franchement, ils souffriront.»

●(1876) TDE.BF 214a. Frank, adv. tr. «Franchement, ingénuement, ouvertement.»

(6) =

●(1920) MVRO 59/1c. en em loja frank.

B. Loc. adv. A-youl-frank : de bon cœur.

●(1732) GReg 177b. De bon cœur, tr. «A youl-francq.»

●(1862) JKS 295. gouzanv ho labouriou a ioul frank. ●379. a galoun vad hag a ioul frank.

●(1969) BAHE 61/32. en em roet he deus avat d'ar vro-se a youl frank.

IV. Bezañ toullet frank e c'houzoug : voir gouzoug.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...