Devri

etre / entre

etre / entre

prép., conj. & adj.

I. Prép.

(1) temp., spat. Entre.

●(1499) Ca 77b. Entre. g. idem.

●(c.1680) NG 1077. Intre deu lair villan. ●(1727) HB 355. an Heuryou munut etre Non ha Gousperou.

●(1867) FHB 121/132a. setu-hi klozet etre ar gouelec'h hag ar mor. ●(1894) BUZmornik 1. ar vignounach a vezo etre te ha me.

●(1909) KTLR 258. petra a zo ama etre treid ?

►[avec lénition]

●(1821) SST 34. etré zigosté er Urhiès. ●46. etré zorneu é Dad. ●89. etré zivreh en Eutru Doué.

(2) sens fig. Entre.

●(1732) GReg 926a. Entre toi & moi, tr. «Entre tè, ha mè.» ●(1772) KI (abrege). en em dacq a savete etre an daou canfart.

●(1877) EKG I 115. etre me hag hen.

●(1905) KANngalon Ebrel 371. Brezel bepred etre hen ha ni. ●(1911) BUAZperrot 392. ugent kantved etre hen ha ni. ●(1913) AVIE 211. étré hui ha ni é es un doulen vras. ●(1928) LEAN 47. en em lakaat etre c'houi ha me ? ●(1935) BREI 434/3d. ma vo diazezet ar peuc'h war an emzikour etre broiou.

(3) Parmi.

●(14--) N 1427. Ouz vn clezeff e pep queuer / Vn barner mat hep nep atfer / A haualier etren gueryn, tr. «A une épée, à tous égards, / Un bon juge, sans nul doute / Est comparé, parmi le peuple.» ●(1575) M 289-290. Cret feru an amseruez, mazvezez entreze, / Nen deo quet vn moment, tr. «Crois fermement que le temps que tu es parmi ces choses / N'est pas un moment.»

●(1792) BD 4480-4481. hac an ynossantet net deus àbep offans / aveso colloquet entre ar re choaset, tr. «et les innocents, nets de toute offense, / seront convoqués parmi les élus.»

●(18--) SBI II 145. Eur valis vraz hac eun ankenn / A zo etre ar vêleïenn, tr. «Une grande colère et une (grande) angoisse / Se sont déchaînées parmi les prêtres.»

(4) Etre-pad : durant.

●(18--) GBI II 22. Etre-pad ur seiz vloaz ez out bet bars ma zi, tr. «Durant sept ans que tu as été dans ma maison.»

(5) Etre daou benn an deiz : tout le long du jour, du soir au matin.

●(1911) SKRS II 6. Goude beza goalgasset anezhi etre daou benn an deiz.

II. Conj.

A.

(1) Alors que.

●(1821) SST 124. é visitein a-tré ouai hi meme é toug sant Yehan er badéour. ●245. Petra e zelie gober er hlan a tre ver é rein dehou en Nouien ?

(2) Tant que.

●(c.1680) NG 448. Etre mou devou madeu. ●1171. Intre vaint ar er bet. ●(17--) VO 26. hac em boai int considérét mat é-tré oair bet é laquad de ouile.

●(1821) SST 139. a tré bade er vuhé man.

B. Loc. conj.

(1) Etre ma : tant que.

●(1741) RO 3407. entre ma vin er bet man. ●(1790) MG 52. hac e gousq é-tré ma carant.

●(1857) GUG 36. Ouilet guet quæ ha guet glahar / Étré ma oh hoah ar en doar.

●(1900) MSJO 83. Hag etre ma rea ar goulenn-ze outhi he-unan. ●229. evid ma c'hallo guelet he vreur eur veach c'hoas etre m'eo beo. ●(1922) IATA 19. etre ma vezint o tevi. ●(1925) FHAB Kerzu 449. etre ma vin beo, ne nijo an dôlen dudius-ze diouz ma spered !

(2) Etre keit ma : tant que.

●(17--) VO 107. De virét hou lézèn tré-quehent ma vein bihuë.

III. Adj.

(1) De taille moyenne, intermédiaire.

●(1909) BROU 235. (Eusa) Unan entre, tr. «un de taille moyenne, entre deux.»

(2) (en plt de qqn) ni pauvre, ni riche, de condition moyenne.

●(1889) SFA 88. Ar bobl, pe, mar kavit guell, an dud intre, n'oant na paour na pinvidik.

●(1909) FHAB C'hwevrer 43. eul lignez tud entre, me fell d'in lavaret na paour na pinvidik. ●(1911) BUAZperrot 140. An dud entre hag ar beorien. ●(1928) BREI 61/b. setu eul lezenn o vont da vean grêt (...) hag a zo evit trei ar sammou-ze diwar gein an dud etre. ●(1964) BAHE 38/14. ar Paizant breizhad etre.

►[form. conju.]

S1 etrezon

●(1862) JKS.lam 360. Perak hoc'h eus-hu lekeat brezel da zevel etre-z-hoc'h hag etre-z-oun ?

S3m etrezañ

●(1911) BUAZperrot 352. Etrezan hag etrezomp ez eus tud o terc'hel e blas. ●(1924) FHAB C'hwevrer 44. E zell en em goll en ec'honder divent a zant etrezan ha Doue.

S3f etrezi / etredi

●(1790) MG 333. itré-d'hi hac hé frièd.

P1 etrezomp / etredomp

●(1792-1815) CHCH 49. Étrédomb ni, prizonerion, prizon en Angleter.

●(1857) HTB 233-234. Keit ha ma veomp, ni e treomp potret.

●(1911) BUAZperrot 92. daoust d'ar pell a vezo etrezomp.

P2 etrezoc'h / etredoc'h / etredwi

●(1804) RPF 60. pihue itré deoh. ●(1824) BAM 180. etre d'hui hac èn. ●(1829) CNG 75. Mæs étré doh, credet parfet. ●(1862) JKS.lam 360. Perak hoc'h eus-hu lekeat brezel da zevel etre-z-hoc'h hag etre-z-oun ?

P3 etrezo / etrede / etrezint

●(1575) M 289-290. Cret feru an amseruez, mazvezez entreze, / Nen deo quet vn moment, tr. «Crois fermement que le temps que tu es parmi ces choses / N'est pas un moment.»

●(1790) MG 39. e oal-gonzou ehue a hanah itré-d'ai.

●(1844) DMB 90. étré-z-hai ha mé. ●(1866) FHB 60/61a. Hep pell dale e savas etre d'he ho daou. ●(1890) MOA 426b. Il n'y a nul rapport entre eux, tr. «n'euz henevel ebed etre-z-ho.»

●(1910) MBJL 30. a harze an intent vad da ren dioustu etrede. ●(1926) FHAB C'hwevrer 51. Etrezint ha ni. ●(1942) VALLsup 65b. entre eux et nous, tr. «etrezo ha ni.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...