Devri

ere .1

ere .1

m., prép. & interj. –où

I. M.

A.

(1) Lien.

●(1575) M 2413-2414. Hac en treit ereou, dadouen, poanyou couen : / Hac en daou dornn fournis, tr. «Et aux pieds des liens, pour supporter des peines affreuses, / Et aux mains aussi.» ●(1633) Nom 136a. Laqueus : lacqs, liens : laçcou, ereou.

●(1659) SCger 73b. lien, tr. «ere, p. eou.» ●(1732) GReg 59a. Attache, lien qui joint deux choses ensemble, tr. «ere. p. ereou.» ●418a. Le lien qui lie le manche & la gaule du fleau, tr. «ere freilh.» ●(1752) PEll 280. Ere, Lien, attache, ligature. Sing. Ereen. Pl. ereou.

●(1867) BSSo 15-16. Ind e guemér arieu eid en derhel.

●(1904) DBFV 11a. ari, m. pl. eu, tr. «lien.» ●(1927) GERI.Ern 25. ari V[annetais] m., tr. «Lien.»

(2) Licol.

●(1499) Ca 78a. g. licull. b. ere.

(3) =

●(1909) TOJA 28. troc'han eun tam diwar ma bragou, an hed gant an êre-man.

B.

(1) Teurel ub. en ereoù : mettre qqn aux fers.

●(1928) FHAB Gouere 251. Annaïg ha Mariannig a voe taolet en ereou.

(2) par ext. En ereoù : en prison.

●(1894) BUZmornik 527. Sant Per enn ereou pe er chadennou.

●(1911) BUAZperrot 125. Dont a ran d'en em erbedi ouzit, evit va mab Onestim, am eus ganet en ereou. ●508. daou vloaz en ereou.

II.

A. Prép. Par.

●(1530) J p. 83b. Eguyt gobr e drouc / Ere e gouzouc / Ef enem crougas, tr. «une corde au cou, juste prix de son crime, il se pendit.» ●100a. Breman en pret hep arretaf / Am dou dorn iffam hep amouc / Ez mennaf tizmat dre ma drouc / Ere an chouc ma em crougaf, tr. «Maintenant il faut que, sans broncher, j'attache tout de suite à mon cou, pour mon malheur, le lien qui doit m'étrangler.» ●(1557) B I 394. En amguin me az trahino / E ry an bleu hac az breuo, tr. «Je te traînerai par les cheveux, sans pitié, et je te briserai le corps.»

●(17--) EN 2098. hac hely da housouc eteuy dan jfern, tr. «et par le cou tu viendras en enfer.»

●(1831) MAI 137. tennet dre ners deus an ty heli he vrec'h. ●138. treinet eur pennat heli he zroad.

●(1900) RECe xxi 137. kas eur vuoh ari er stag, tr. «conduire une vache par la corde, en laisse.» ●(1925) FHAB Gouere 253. a gas anezo heli o fri.

B. Loc. prép. En ere.

(1) Attaché par.

●(1908) PIGO II 137. Seiz [ki]a digasas gantan 'n êre diou gorden. ●(1904) DBFV 11a. én ari, tr. «(traîner) par (les cheveux), (mener) (l'attache).» ●(1934) MAAZ 16. kaset e vè én ari ur stag.

(2) Accroché à.

●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 28. Er vugalé (…) e ride arlerh er vam en héli er vroh hag en dantér.

●(1912) BUAZpermoal 76. Red eo e gas da Zamas, 'n heli an dorn. ●791. Stlejan rejont neuze korf an arc'heskob santel dre ar ruiou, 'n heli e zivesker.

(3) En ere da : (épinglé) à l'aide de.

●(1910) MBJL 70. ar groaz a zo spilhennet ouz eur c'horn eus o forpan en ere d'eur zeiennig.

C. Loc. prép.

(1) A-ere : par.

●(1741) RO 533. derhel an itron à hely ma chaden.

●(1866) FHB 96/348a. a héléd hé dorn. ●(18--) KTB.ms 14 p 103. Ha setu chachet Fanch keiz a-hèli he droad.

●(1904) DBFV 11a. a ari, tr. «(traîner) par (les cheveux), (mener) (l'attache).»

(2) En ere : par.

●(1910-15) CTPV I 187. En hul i diweskel e vé taped on eiñn, tr. «C'est par les ailes qu'on attrape un oiseau.» ●227. En ér en diwaskel e fé dalhed on eiñn, tr. «C'est par les ailes qu'on retient un oiseau.»

III. Loc. interj . (forme atténuée pour «ene»).

(1) Daonet ’vo va ereoù ! : que je sois damné !

●(1950) LLMM 23/51. Ya daonet vo va ereoù ! Graet e vo goap eus Fañch Kilgarzh ?

(2) Daonet e vo mil va ereoù ! : que je sois damné !

●(1952) LLMM 30/32. Daonet e vo mil va ereoù ! peoc’h ebet ne’m bo digant an drutell vrein-mañ ?

IV.

(1) Degas ub. d'an ere : forcer qqun à se taire, à se calmer.

●(1766) MM 897-898 (Li) C.-M. le Laé. Achata, nequet evelsé / Eo digazz an dud dan heré, tr. G. Esnault «allons donc, n'est-ce pas ainsi qu'il sied d'envoyer les gens se coucher ?»

●(1872) ROU 99. Réduire, en parlant des êtres indociles, tr. V. Roudaut «digass d'an ere. Express. pitoresq.»

(2) Dont d'an ere : forcé de se taire, de se calmer.

●(1766) MM 1438 (Li) C.-M. le Laé. Neuse e renquas dont dan here, tr. G. Esnault «il fut envoyé coucher, forcé.»

(3) Bezañ stag gant ereoù plouz kerc'h : voir plouz.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...