Devri

ael

ael

m. –ed, –ez

I. (religion)

(1) Ange.

●(1499) Ca 5a. Ael. g. ange. ●74b. El. g. ange. ●(1530) Pm 168 (Tremenuan). Oar an aelez pan annezas, tr. «Au-dessus des anges, quand elle établit sa demeure.» ●(1612) Cnf 75a. an holl Aelez, hac Archaelez an baradoes. ●(1650) Nlou 36. an ælic beniguet, tr. «l'angelot béni.»

●(1659) SCger 128b. Æl pl. Ælès, tr. «Ange.» ●(c.1680) NG 240. Deuat Jesus hac en ailleé. ●296. Roue en ellet. ●543. Roue en Aillet. ●854. er sent hac en aillé. ●1362. Pe zisquennou en el. ●1982. An ail voui Gabriel. ●(1710) IN I 16. un Eal eus an Eê. ●(1732) GReg 37a. Ange, substance spirituelle & intelligente, tr. «eal. p. ælez. p. æl. p. ælez, æled. aël. p. aëled. Van[netois] æl. p. æled, æle.» ●(1790) MG 26. guet en Ælèt hac er Sænt.

●(1834) SIM 105. un eal. ●(1849) LLB 2009. en Eled fidel. ●2092. d'er Sent ha d'en Elé. ●(1878) EKG II 38. an daou elig binniget ho bugale. ●(1882) BAR 41. An elez er baradoz. ●(18--) GBI II 526. un êl gwenn, tr. «un ange blanc.»

●(1907) PERS 310-311. he c'hlanded a laka anezhan e renk an Elez.

(2) Ael ar marv : ange de la mort.

●(1920) AMJV 60. Unan euz al leanezed (….) a glozas buan he c'hurunen en Indez ; skoet e oue gant ael ar maro.

(3) Bara an aelez : hostie, pain des anges, pain angélique, communion.

●(1862) JKS 371. sakri ha kemeret korf Jezuz-Krist hag ive dibri bara ann elez.

●(1900) MSJO 73. Bara an Eles eo hor bara pemdesiek. ●(1910) MBJL 125. ar boblo a zo bet maget gant bara an Ele. ●(1911) BUAZperrot 496. an ene a vez buhan diskaret ma ne roer ket d'ezan bara an elez, Korf Sakr Mab Doue. ●(1923) KTKG 58. Sakramant an Aoter a ves hanvet avechou Bara an elez.

II. (au dimunitif, en plt aux enfants, des enfants)

(1) Aelig. cf. naelig

●(1903) NOETy 155. On dit en petit Trég. añik, añeq caresse (faite par un enfant), d'un simple añ moins usité = moy. bret. aff. (...) Une variante a, sans nasale, a été employée en haut cornouaillais par Evnik Arvor dans une fable publiée par Kroaz ar Vretoned, où le chat dit à une jeune souris de venir le caresser : / Ia, ma loenik, ia ! deut ama / Deut, ma elik, d'ober d'in "a!".

●(1972) SKVT 27. Kousk va aelig !

(2) Aelig ar baradoz : petit ange du paradis.

●(1976) LIMO 18 septembre. D'er ré bihan-bihan, e vè lared : élig e[r] baradouiz.

(3) Aelig paour : pauvre petit ange.

●(1976) LIMO 18 septembre. D'er ré bihan-bihan, e vè lared : élig peur.

(4) Aelig a garantez : petit ange d'amour.

●(1976) LIMO 18 septembre. D'er ré bihan-bihan, e vè lared : élig a garanté.

(5) Ael dizanv : enfant naturel.

●(1838) CGK 21. Mar diflip un œl dishano.

III.

(1) (Joaüs, laouen) evel un ael : très joyeux.

●(17--) EN 1803-1804. Goude boud trugare quad egouesour santel, / Epartias Louis quer joaus hac eun el, tr. G. Dottin «... Louis partit aussi joyeux qu'un ange.»

●(1869) FHB 222/100b (L) *Bodeur. Laouen evel eun eal, e rede d'an iliz.

●(1923) KNOL 274 (L) K. Jezegou. An den yaouank a zigouezas, laouen evel eun eal.

(2) Koant evel un ael(ig) (Doue) : très joli, mignon.

●(18--) SAQ II 81 (L) J. Quéré. Eno, var leur an ti, oa eur c'havel, eur bugel ebars, koant evel eun eal.

●(1909) KTLR 74 (L) K. Jezegou. Digeri a reaz he vantel hag e tiskuezaz eur bugel koant evel eun ealik. ●(1909) NOAR 113 (L) K. ar Prat. Eur bugel, koant evel un ealig, gant e zaoulagad glas, e zell gwerc'h, e vleo melen, e zremm speredus. ●130. Bez' ez oa eur bugel a zaou vloaz, eur plac'hig koant evel eun eal. ●(1911) RIBR 80 (L) K. ar Prat. Koant int evel ealez, ha fur kenan. ●(1923) KNOL 200 (L) K. Jezegou. Aze ho peus teir merc'h, koantik evel elez ar baradoz. ●(1965) BRUD 21/37 (K) Y. ar Gow. Ganet em-boa eiz krouadur, oll ken koant hag aeled Doue.

(3) (Dous, sentus) evel un ael : très doux.

●(1906) MSTR 31 (L) Y. Roudot. Doussoc'h eged eun Eal, kaeroc'h eged an deiz. ●(1925) BUAZmadeg 753 (L) Y.-M. Madec. Koant evel an deiz, sentuz evel eun eal, Mari a rea joad hag eürusdet he zad hag he mam.

(4) (Devot, dinamm, pur, glan) evel un ael : d’une religion sans faille.

●(18--) FHB... Person ar barrez a welas ez oa Paolig ur bugel fur ha sentus (...) hag ez oa devot evel eun êl.

●(1907) PERS 332 (L) J.-M. le Gall. Ia ur zant, da lavaret eo, peur evel eun eal. ●(1910) BUJA 26 G. Helies. Dous evel eun oanik, laouen evel an eol d'an nevez amzer, devot ha pur evel un eal. ●(1912) BUEV 120 (G) Seveno. Ia, ur sant, de laret é pur èl un él. ●(1924) GEVR 2 G. ar Prat. Devot e oa evel eun ael, karantezus, habask... ●76. Ho pried a zo fur ha glan evel eun ael. ●(1925) BUAZmadeg 207 (L) Ao. Madeg. Sant Hug a oa choumet en he iaouankiz dinam evel eun eal.

(5) Pasiant evel un ael : très patient.

●(1906) DIHU 24/401 (G) I. Skolan. Me ié de gavet me hoér d'er hreu, épad ma vezé é hoérein er seud, ha me héchenné me feden dehi. Pasiant èl un èl hi men difarié ha me zenné bamnoz a boén.

(6) Flour evel mouezh un ael : voix très douce, très mélodieuse.

●(1951) LLMM 28/12. « Peogwir oc’h ken mat », eme he mouezh, flour evel mouezh un ael, « ez an d’ober deoc’h un donezon. »

(7) An aelez o tibluñvañ gwazi : voir gwaz.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...