Devri

a-hed

a-hed

prép. & adv.

I. Prép.

A. spat.

(1) Tout le long de.

●(1633) Nom 99b. Pecten : le trait, ou raye du long du bois : an træt, pe'n reulen á vez á æt an coat. ●100b. Vitis compluuiata : vigne liée au lon du rayon : guynien á vez ereet á æt vn eru.

●(1710) IN I 186. Pa zeomp ahet an hent.

●(1834) SIM 163. Hed e hent, na rê nemet sònjal. ●(1849) LLBg vi 63. A hed en hent, én ur ganein. ●(1877) EKG I 120. a-hed ar ganienn. ●(1878) EKG II 9. reded a-hed ar c'hoajou. ●92. Mond a reant a-hed ar valanek. ●299. a-hed an hentchou distro da aveli he benn.

(2) Au bout de.

●(1530) Pm 280f (Mab Den). Outraig em sachet ahet fun, tr. «Outrageusement on me traînait par une corde.»

(3) Loc. prép. A-hed gant : tout le long de.

●(1939) DIHU 341/360. é verdéamb a hed get ribleu hantérnoz bro Kembré.

B. temp.

(1) Tout le long (du jour, etc.).

●(14--) N 116. A het pemdec bloaz, tr. «Durant quinze ans.» ●(1580) G 635. a het an syzun, tr. «durant la semaine.»

●(1659) SCger 46b. durant ces iours, tr. «ahet an deziou man.» ●90a. pendant, tr. «ahet.» ●128b. Ahet, tr. «durant.» ●(c.1680) NG 1580. Ahet en nosoeh-man. ●(1790) MG 392. labourad a hæd en dé. ●(1792) BD 4915. mar deomp dan yfern het vn eternite, tr. «si nous allons en enfer pour l'éternité.» ●4949. ahet nao mis, tr. «pendant neuf mois.»

●(1849) SBI II 190. He zad coz, a hed e amzer, a zone gant eur vombard ! tr. «son grand'père, sa vie durant, jouait de la bombarde !» ●(1878) EKG II 193. a-hed ar sizun.

●(1922) EMAR 36. a-hed an deiz, dalc'het d'en em zouten. ●(1925) BILZ 151. eman en iliz, o ruza he inou, o tijaba paterou a-hed an de. ●(1943) VKST Here 364. goude beza bet a laz-ki a-hed an deiz. ●(1955) STBJ 66. Arabat, eta, beza souezet ma veze lazet alïes ar pemoc'h e ti Yeun ar Gow. A-hed ar bloaz e kave ma mamm an tu da larda eun daou pe dri borc'hell bennak.

(2) A-hed an holl amzer : tout le temps.

●(1915) MMED 140. pa'z eo guir e veve en he c'hichen hed an oll amzer.

II. Adv. & loc. adv.

A.

(1) En longueur.

●(1925) FHAB Genver 9. pa n'ema ket o c'hostou a-big met a-hed.

(2) Kouezhañ a-hed : tomber de tout son long.

●(1905) LZBg Genver 37. Hanen e goéhas a hed kentéh.

(3) (sport) Lammat a-hed : saut en longueur.

●(1942) FHAB Du/Kerzu 225a. Deuet eo tro al lammat, a uhelder pe a hed.

B. A-dreuz hag a-hed.

(1) Dans tous les sens.

●(1902) MBKJ 151. tud o tivale, a bell bro, a-dreuz hag a-hed ! ●(1909) FHAB Here 301. ar pennaouer, a veler o c'haoliata a-dreuz hag a-hed an irvi diouz ma kav ar founusa toulladou da grabanata.

(2) sens fig. À tort et à travers.

●(1900) KZVr 106 - 25/02/00. (Lannuon) kozeal a-dreuz hag a-hed hep poueza 'pez a lerer.

C. A-hed e lañjerenn : de tout son long.

●(1955) STBJ 38. o stlapet o-zri da goueza war ar gambr, a-hed o lañjerenn. ●85. Met al lôn, astennet a-hed e lañjerenn, ne c'helle ket fichal. ●224. Lanjerenn (a-hed e) : penn-da-benn e gorf war an douar.

III. Loc. conj. A-hed ma : pendant que.

●(1732) GReg 144b. Cepandant que, pendant que, tr. «ahed ma.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...